“Medeniyetin emir ve talep ettiğini yapmak insan olmak için yeterlidir.”

                                                                                                Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK

Şehirlerin Altyapılarında Teknoloji Kullanımının Kent Güvenliğine Katkıları

Kentleşme ile birlikte, özellikle 21. yüzyılda, dünya nüfusunun büyük çoğunluğu şehirlerde yaşamaya yönlenmiştir. Bu hızlı nüfus artışı beraberinde trafik yoğunluğu, suç oranlarının artışı, afet riskleri ve kritik altyapıların korunması gibi güvenlik sorunlarını da getirmiştir. Bu noktada akıllı şehir teknolojileri ve sayısal altyapı yönetim sistemleri devreye girerek kent güvenliğinin sağlanmasında önemli bir rol üstlenmektedir.

Teknolojik Altyapının Kent Güvenliğine Temel Katkıları

Akıllı şehir güvenliği planlamaları; sensörler, video analitiği, haberleşme altyapıları, veri/olay yönetimi ve kurumsal süreçlerin bütünleşik çalışmasıyla suç önleme oranlarını, hızlı müdahale olanaklarını ve afet dayanıklılığını artırır. Bu alanda başarının anahtarı; açık standartlar, birlikte çalışabilirlik, güçlü yönetişim, mahremiyet ilkelerinin korunması ve sürdürülebilir sistemlerdir.

Teknoloji destekli şehir güvenliğini stratejik çerçevede ele aldığımızda, öncelikli amaçlar; suçu ve vatandaşta hissedilen güvensizliği azaltmak, meydana gelebilecek suç olaylarına müdahale süresini kısaltmak, kritik altyapıları korumak, afetlerde hareket sürekliliği sağlamaktır. Bu da “teknoloji + süreç + insan” üçlüsü ile mümkündür. Teknoloji, taktik etkinliği artırır; süreçler standardizasyon getirir; eğitimli ekipler de süreci kalıcı kılar.

Kullanılabilecek yöntemleri örneklendirmek gerekirse;

Akıllı Gözetim Sistemleri:

• IoT destekli kamera sistemleri ile yüz tanıma ve plaka okuma teknolojileri sayesinde suçların önlenmesi ve olayların daha hızlı çözümlenmesi mümkün olur. Yapay zeka destekli analiz sistemleri, şüpheli hareketleri anında algılar.
• Singapur’daki Safe City Programı, 110.000’den fazla kameradan gelen verileri analiz ederek suç oranlarını %20 düşürmüştür. 

Afet Yönetim ve Erken Uyarı Sistemleri:

• Deprem, sel ve yangın gibi afetlerde sensör tabanlı izleme ve erken uyarı teknolojileri hayat kurtarır. Akıllı su baskını bariyerleri ve hava kalitesi sensörleri, iklim krizine karşı proaktif önlemler sunar.
• Japonya’daki Earthquake Early Warning System[2], deprem dalgaları ulaşmadan saniyeler önce cep telefonlarına uyarı gönderir.

Trafik ve Ulaşım Güvenliği:

• Akıllı trafik ışıkları, trafik yoğunluğunu sensörler aracılığıyla algılayarak geçiş sürelerini optimize eder, acil durum araçlarına öncelik tanır.
• V2V ve V2I iletişim sistemleri, olası kazaları önceden tahmin ederek uyarı verir.
• Londra’daki Citymapper & TfL iş birliği, trafik kazalarını %15 oranında azaltmıştır.

Siber Güvenlik ve Kritik Altyapı Koruma:

• Şehirlerin su, enerji ve iletişim sistemleri SCADA yazılımlarıyla yönetilmektedir.
• Bu sistemlere yapılabilecek siber saldırılar, şehrin tüm işleyişini durdurabilir.
• Güvenlik için SIEM yazılımları kullanılarak anlık saldırı tespiti ve önleme yapılır.
  (SIEM: Gerçek zamanlı olarak ağ trafiğini ve log kayıtlarını izleyerek olağandışı aktiviteleri tespit eden merkezi güvenlik yönetim sistemi)

Teknoloji, şehirlerin sadece daha konforlu değil, aynı zamanda daha güvenli hale gelmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Ancak bu teknolojilerin sağladığı faydalar, etik veri kullanımı, güçlü siber güvenlik önlemleri ve akıllı planlama ile desteklenmelidir. Geleceğin güvenli şehirleri, teknolojiyi sürdürülebilir ve güvenli bir şekilde entegre eden şehirler olacaktır.

İstatistiksel Veriler ve Grafikler:

Aşağıdaki grafikler, şehirlerdeki güvenlik teknolojisi kullanımı ile ilgili istatistikleri göstermektedir.

1. Şehirlerde Kamera Sayıları

2. Teknoloji Kullanımına Bağlı Suç Oranı Düşüşü

Tablo 1: Şehirler, Kamera Sayıları ve Suç Oranı Düşüşleri

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ’NİN YÜRÜTTÜĞÜ TEKNOLOJİK ALTYAPILI KENT GÜVENLİĞİ ÇALIŞMALARI

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), kent güvenliğini artırmak amacıyla son yıllarda çok boyutlu projeler yürütmektedir. Bu projeler, hem fiziksel güvenlik hem de siber güvenlik boyutlarını kapsamaktadır.

1. Akıllı Şehir Stratejisinde Güvenlik

2030 İstanbul Akıllı Şehir Stratejik Planı[8]’nda “Akıllı Güvenlik” başlığı altında, dijital kapsayıcılık, suç önleme, afetlere karşı dirençli altyapı ve güvenli yaşam alanlarının oluşturulması hedeflenmiştir. Plan, akıllı kamera sistemleri, sensör tabanlı erken uyarı ağları ve veri analitiği ile güvenlik yönetimini desteklemeyi amaçlamaktadır.

2. Ulaşımda Güvenlik ve Afet Senaryoları

İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı[9] (SKHP[9]) ve Ulaşım Ana Planı, trafik güvenliğinin artırılması ve acil durum senaryolarında ulaşım altyapısının güvenliğinin korunması konularına odaklanmaktadır. Bu planlar, deprem ve sel gibi afetlerde kritik ulaşım ağlarının kesintisiz çalışabilmesi için yedekli sistemler ve acil müdahale protokolleri içermektedir.

3. Siber Güvenlik Operasyon Merkezi (SOC)

İBB iştiraki İSTTELKOM[11] A.Ş. tarafından geliştirilen Siber Güvenlik Operasyon Merkezi, kentin dijital altyapısını 7/24 izlemekte ve olası siber saldırılara karşı anında müdahale etmektedir.  SOC bünyesinde ileri seviye tehdit tespit sistemleri, sızma testleri, siber tatbikatlar ve veri güvenliği eğitimleri gerçekleştirilmektedir.

4. Vatandaş Katılımı ve Güvenlik Projeleri

İBB, çeşitli güvenlik projelerinde vatandaş katılımını artırmaya yönelik mobil uygulamalar, çevrim içi bildirim sistemleri ve mahalle bazlı güvenlik toplantıları düzenlemektedir. Bu çalışmalar, vatandaşların güvenlik süreçlerine aktif olarak dahil edilmesini ve toplumsal farkındalığın artmasını sağlamaktadır.
Bir ülke politikası olarak da Türkiye’de kent güvenliği, 2020–2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi[3] ve Eylem Planı ile stratejik bir çerçeveye oturtulmaya çalışılmıştır. Bu plan, şehirlerde güvenliğin sağlanması için teknoloji, yönetişim ve sürdürülebilirlik politikalarının bir arada ele alınmasını öngörmektedir.

Bu plan dahilindeki akıllı güvenlik uygulamaları arasında sensör tabanlı izleme, plaka tanıma sistemleri, akıllı aydınlatma ve entegre kamera ağları öne çıkmaktadır.

Veriye dayalı performans ölçümleri, teknoloji kullanımının suç oranlarını %30–40 oranında düşürdüğünü, acil durum müdahale sürelerini ise %20–35 hızlandırdığını göstermektedir. Bu durum, akıllı şehir güvenlik sistemlerinin hem önleyici hem de müdahale edici kapasitesinin güçlü olduğunu ortaya koymaktadır.

TEKNOLOJİ ODAKLI STRATEJİK ÖNERILER

Güvenlik hizmeti alanında da belli başlı teknolojik yöntemlerden faydalanılabilir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı İSTGÜVEN, kent güvenliğinde kritik bir role sahiptir. Örneğin bahsedeceğimiz yöntemlerle, şirketin teknoloji entegrasyonunu güçlendirilerek daha etkin bir hizmet sunmasını sağlayabilir:

Entegre Kent Güvenliği Merkezi Kurulması

Tüm kamera, sensör ve güvenlik birimlerinden gelen verilerin gerçek zamanlı olarak izlendiği ve analiz edildiği bir merkez kurulması.  Bu merkezde yapay zeka destekli anomali tespit sistemleri kullanılarak şüpheli aktivitelerin anında tespit edilmesi.

 Mobil Devriye Uygulaması

• İSTGÜVEN personeline GPS tabanlı, anlık görev ataması yapabilen bir mobil uygulama geliştirilmesi.
• Vatandaşların da bu uygulama üzerinden şüpheli durumları fotoğraf ve konum bilgisi ile iletebilmesi.

Drone ile Hava Gözetimi

• Kalabalık etkinliklerde, festival alanlarında ve kritik bölgelerde insansız hava araçlarının kullanılması.
• Termal kamera donanımlı drone’lar ile gece devriyelerinin güçlendirilmesi.

Afet Anında Koordinasyon ve Müdahale

• Deprem, sel ve yangın gibi acil durumlarda, İSTGÜVEN personelinin AFAD ve İBB birimleriyle entegre çalışabileceği dijital koordinasyon platformu oluşturulması.

Siber Güvenlik Eğitimi ve Altyapı Koruma

• İSTGÜVEN’in kullandığı dijital sistemlerin güvenliğinin sağlanması için personelin düzenli olarak siber güvenlik eğitimi alması.
• SCADA ve SIEM entegrasyonu ile kritik altyapıların korunması.

Veri Analitiği ile Suç ve Risk Haritaları Oluşturma

• Toplanan verilerin analiziyle suç yoğunluğu haritaları çıkarılması.
• Bu haritalara göre personel dağılımının optimize edilmesi ve önleyici tedbirlerin alınması.

Şehircilik hizmetlerinde teknolojik altyapıdan destek alınarak geliştirilebilecek birçok güvenlik artırıcı yöntem bulunmaktadır. Gelecek vizyonu olarak, Türkiye’nin akıllı şehir projelerinde güvenlik stratejilerini daha kapsayıcı hale getirmesi, yerel yönetimler, özel güvenlik sektörü ve vatandaş katılımı arasında daha güçlü iş birliği mekanizmaları kurması
önemlidir.

Diğer yandan yukarıda sözü edilen teknolojiler ve günlük hayatta uygulamaya dökülmesi ile ilgili KVKK ve Sivil Havacılık Faaliyetleri gibi uygulamalarda güvenlikten sorumlu kolluk ve yardımcı kolluk görevlilerinin ellerini güçlendirecek ve entegre çalışabilecek birtakım düzenlemelere ihtiyaç bulunmaktadır. Bu düzenleme ihtiyaçlarını da bir başka yazımızın konusu olarak not ederek burada yazımızdan ayrılalım.

Medeniyet yolculuğunda ve güvende kalın  J.

Saygılarımızla.

Dr. Barbaros Dinçer                                                                Murat Emrah YILDIRIM

Saha Koordinasyon Müdürü                                                              Genel Müdür

İSTGÜVEN A.Ş.                                                                        İSTGÜVEN A.Ş.

Kaynaklar

Dipnotlar / Kaynaklar:

[1] -United Nations – World Urbanization Prospects: https://population.un.org/wup/Singapore Safe City Programme: https://www.smartnation.gov.sg/

[2] – Japan Meteorological Agency – Early Warning System: https://www.jma.go.jp/jma/en/Activities/earthquake.html

[3] – T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2020). 2020–2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı.

[4] – Dergipark. (2024). Türkiye’de Akıllı Şehir Olgunluk Modelleri ve Geleceğe Dönük Yaklaşımlar.

[5] – JSHSR. (2023). Kent Güvenliğinde Akıllı Sistemlerin Rolü.

[6] – Akıllı Şehirler Portalı. (2023). Akıllı Güvenlik Uygulamaları Sunumu.

[7] – Sampaş Bilişim. (2023). Akıllı Şehirlerin Güvenliğe Etkisi Raporu.

[8] – İstanbul Büyükşehir Belediyesi. (2024). 2030 İstanbul Akıllı Şehir Stratejik Planı. https://www.akillisehir.istanbul

[9] – İstanbul Büyükşehir Belediyesi. İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı (SKHP).

[10] – İstanbul Büyükşehir Belediyesi. İstanbul Ulaşım Ana Planı.

[11] – İSTTELKOM A.Ş. (2024). Siber Güvenlik Operasyon Merkezi Tanıtımı.

[12] – Seçkiner-Bingöl, P. (2021). Akıllı Şehirlerde Vatandaş Katılımı: İstanbul Örneği. Dergipark.